Bir okul düşünün. Kapısı açık, sınıflar dolu, müfredat hazır. Ama sınıfın bir köşesinde sessizce geri çekilen bir çocuk var. Dersi takip etmekte zorlanıyor, arkadaşlarıyla ilişki kurmakta güçlük çekiyor, öğretmenin iyi niyeti ise çoğu zaman yetmiyor. İşte kapsayıcı eğitim tam da bu noktada sorgulanmayı hak ediyor.
Kapsayıcı eğitim, yalnızca özel gereksinimli öğrenciyi akranlarıyla aynı sınıfa yerleştirmek değildir. Kapsayıcılık; destek, uyarlama ve anlayış gerektirir.Bunlar yoksa, aynı ortamda bulunmak eşitlik değil, görünmez bir dışlanma üretir.
Bugün birçok okulda kapsayıcı eğitim, öğretmenin omuzlarına bırakılmış durumda. Sınıf mevcudu kalabalık, destek hizmetleri sınırlı, rehberlik servisleri yetersiz. Öğretmen iyi niyetle çabalıyor; ama sistem onu yalnız bırakıyor. Sonuçta hem öğretmen tükeniyor hem de çocuk hak ettiği eğitimi alamıyor.
Aileler ise çoğu zaman çocuklarının eğitim sürecini yakından takip etmek zorunda kalıyor; hak arayan, uyarlama talep eden, sürekli açıklama yapan taraf oluyor. Bu durum kapsayıcı eğitimi bir iş birliği süreci olmaktan çıkarıp, mücadele alanına dönüştürüyor.
Oysa kapsayıcı eğitim, yalnızca özel gereksinimli çocuklar için değil; tüm öğrenciler için daha adil, daha insani ve daha nitelikli bir eğitim ortamı sunar. Farklılıklarla birlikte öğrenmek, empatiyi, dayanışmayı ve toplumsal kabulü güçlendirir.
Gerçek kapsayıcılık; planlama ister, kaynak ister, uzmanlık ister. Destek eğitim odaları işlevsel hâle getirilmeli, öğretmenlere uygulamaya dönük eğitimler verilmeli, okul yönetimleri bu sürecin aktif bir parçası olmalıdır. En önemlisi de çocuk, “uyum sağlaması gereken sorun” olarak değil; hak sahibi bir birey olarak görülmelidir.
Okullar, sadece bilgi aktarılan mekânlar değildir. Aynı zamanda bir toplumun değerlerini öğreten alanlardır. Eğer bir okulda kapsayıcılık gerçekten hayata geçmiyorsa, orada verilen eğitimin niteliği de eksik kalır.
Çünkü bir okul, en çok da içindeki en kırılgan çocuğu ne kadar kapsayabildiğiyle ölçülür.
Uzman Psikolojik Danışman
Hasan Tahsin YAZICI
Engelli Hakları Aktivisti-Samsun Engelliler Federasyonu (SAMEF)
Basın Sözcüsü
