10 Kasım 1938... İstanbul'da Dolmabahçe Sarayı'nda saatler 09.05'i gösterdiğinde Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 57 yaşında ebediyete intikal etti.
Bir milleti bağımsızlık mücadelesinde bir araya getiren, Kurtuluş Savaşı'na önderlik eden ve Türkiye Cumhuriyeti'ni kurarak çağdaşlaşma yolunda köklü dönüşümlere imza atan Atatürk'ün vefatı, Türkiye'de ve dünyanın birçok ülkesinde büyük üzüntüyle karşılandı.
SON GÜNLERİNDE BİLE VATAN MESELELERİYLE İLGİLENDİ
Atatürk'ün sağlık sorunları 1937 yılının sonlarına doğru belirginleşmeye başladı. 1938 yılında karaciğer rahatsızlığının ilerlemesine rağmen devlet işleriyle ilgilenmeyi sürdürdü.
Özellikle Hatay meselesini yakından takip eden Atatürk, sağlık durumunun ağırlaşmasına karşın Mayıs 1938'de Mersin ve Adana'ya giderek askerî birlikleri denetledi.
Hastalığının ilerlemesi üzerine İstanbul'da tedavi altına alınan Atatürk, bir süre Savarona Yatı'nda dinlendi. Ancak sağlık durumunun kötüleşmesi nedeniyle 25 Temmuz 1938'de Dolmabahçe Sarayı'na döndü.
CUMHURİYET'İN 15. YIL KUTLAMALARINA KATILAMADI
29 Ekim 1938, Cumhuriyet'in ilanının 15. yıl dönümüydü. Ancak Cumhuriyet'in kurucusu Atatürk, ağırlaşan hastalığı nedeniyle kutlamalara katılamadı.
Atatürk'ün Türk ordusuna gönderdiği mesaj, Başbakan Celâl Bayar tarafından okundu.
1 Kasım 1938'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yeni yasama yılı açılışına da katılamayan Atatürk'ün hazırladığı konuşmayı yine Celâl Bayar seslendirdi.
Atatürk, son döneminde dahi ülkenin ekonomik kalkınması, eğitim politikaları ve dış ilişkileriyle ilgilenmeyi sürdürdü.
10 KASIM 1938: SAAT 09.05'TE GELEN ACI HABER
Atatürk, 17 Ekim 1938'de ilk kez komaya girdi. Sağlık durumunda kısa süreli iyileşme görülse de 8 Kasım'da yeniden ağırlaştı.
Doktorların bütün müdahalelerine rağmen Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938 Perşembe sabahı saat 09.05'te Dolmabahçe Sarayı'nda yaşamını yitirdi.
Vefatı, doktorları tarafından hazırlanan resmî raporla kayıt altına alındı ve hükûmet tarafından kamuoyuna duyuruldu.
Atatürk'ün ölüm haberi kısa sürede bütün yurda yayıldı. Cumhuriyet'in kurucusunu kaybetmenin acısı, ülkenin dört bir yanında derinden hissedildi.
DOLMABAHÇE'DE TARİHÎ VEDA
Atatürk'ün Türk bayrağına sarılı naaşı, 16 Kasım 1938'de Dolmabahçe Sarayı'nın büyük tören salonunda hazırlanan katafalka konuldu.
16-18 Kasım tarihleri arasında binlerce vatandaş, Atatürk'e son görevini yerine getirmek için Dolmabahçe Sarayı'na akın etti.
19 Kasım'da düzenlenen cenaze töreninin ardından Atatürk'ün naaşı, Sarayburnu'ndan Zafer muhribine, oradan da Yavuz zırhlısına nakledildi.
Yavuz zırhlısıyla İzmit'e götürülen naaş, buradan özel trenle Ankara'ya uğurlandı.
ANKARA'DA ON BİNLER ATATÜRK'E VEDA ETTİ
Atatürk'ün naaşı, 20 Kasım 1938'de Ankara'ya ulaştı. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, devlet yöneticileri, askerî yetkililer ve vatandaşlar tarafından karşılandı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde hazırlanan katafalka konulan naaşın önünden binlerce vatandaş geçerek Atatürk'e saygılarını sundu.
21 Kasım 1938'de yabancı devlet temsilcilerinin de katıldığı resmî cenaze töreni gerçekleştirildi.
Törenin ardından Atatürk'ün naaşı, Ankara Etnografya Müzesi'nde hazırlanan geçici istirahatgâhına yerleştirildi.
15 YIL SONRA ANITKABİR'E NAKLEDİLDİ
Atatürk'ün naaşı, Anıtkabir'in tamamlanmasının ardından 10 Kasım 1953'te düzenlenen devlet töreniyle Ankara Etnografya Müzesi'nden alınarak ebedî istirahatgâhına taşındı.
Türkiye'nin dört bir yanından getirilen vatan topraklarıyla hazırlanan mezar odasına defnedilen Atatürk, o tarihten itibaren Anıtkabir'de milyonlarca insanın ziyaret ettiği tarihî bir sembol hâline geldi.
88 YILDIR AYNI SAYGI, AYNI ÖZLEM
Aradan 88 yıl geçti. Ancak 10 Kasım, Türk milletinin hafızasındaki yerini koruyor.
Her yıl saat 09.05'te Atatürk'ün anısına gerçekleştirilen saygı duruşları, onun yalnızca bir asker ve devlet adamı olarak değil, bağımsızlık mücadelesinin ve Cumhuriyet'in kurucu lideri olarak taşıdığı tarihî önemi hatırlatıyor.
19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkarak Millî Mücadele'nin yolunu açan Mustafa Kemal Atatürk'ün öncülüğünde kazanılan bağımsızlık mücadelesi, 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanıyla yeni bir döneme ulaştı.
Atatürk'ün yaşamı boyunca savunduğu millî egemenlik, bağımsızlık, akıl ve bilim ilkeleri, Cumhuriyet'in temel değerleri arasında yer almaya devam ediyor.
10 Kasım, yalnızca bir yas günü değil; bağımsızlığın, Cumhuriyet'in ve Atatürk'ün Türkiye'ye bıraktığı tarihî mirasın yeniden hatırlandığı bir gündür.
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü, ebediyete intikalinin 88. yılında saygı, minnet ve özlemle anıyoruz.
