Ev sahibi olmak, birçok insanın hayatındaki en önemli yatırımlardan biridir. Yaşamaya talip olduğumuz konut ile ilgili hayaller kurabilir sürece duygusal yaklaşabiliriz. Ancak bunu yaparken diğer taraftan da önemli bir yatırım yapmaktayız. Bu sebeple soğukkanlı bir şekilde süreci kontrol etmek gereklidir. Konut satın alırken yapılan bazı hatalar, ilerleyen süreçte ciddi maddi ve hukuki sorunlara yol açabilmektedir. Özellikle son yıllarda artan konut fiyatları ve kentsel dönüşüm süreçleri nedeniyle alıcıların daha bilinçli
hareket etmesi büyük önem taşımaktadır.
Peki bir konut satın alırken temel olarak nelere dikkat etmeliyiz?
1. Tapu Bilgilerini İnceleyin
Satın almayı düşündüğünüz taşınmazın tapu kaydını mutlaka kontrol edin. Tapuda haciz, ipotek, şerh veya satışa engel herhangi bir kayıt bulunup bulunmadığını öğrenin. Özellikle bağımsız bölüm ise söz konusu taşınmazın; kat mülkiyeti veya kat irtifakı durumunun ne olduğu dikkatle incelenmelidir. Kat irtifakına esas onaylı mimari proje mutlaka ilgili tapu müdürlüğünde ve belediyede sorgulanmalıdır. Beyan edilen alan ve projedeki alan, taşınmazın konumu, kat mutlaka karşılaştırılmalıdır.
2. İmar Durumunu Araştırın
Binanın bulunduğu ada ve parselin güncel imar durumu, yapılaşma koşulları ve plan notları belediyeden mutlaka öğrenilmelidir. Parselin terk, tevhid gibi teknik detayları bir çok durumu etkileyebilmektedir. Ayrıca bölgenin gelecekteki gelişim potansiyeli önemlidir. Yol genişletme, kamulaştırma, dönüşüm alanı ilanı gibi durumlar taşınmazın değerini doğrudan etkileyebilir.
3. Yapının Ruhsat ve İskan (Yapı Kullanma İzin Belgesi) Durumunu Kontrol Edin
Birçok alıcı sadece dairenin fiziksel özelliklerine odaklanırken yapı ruhsatı ve iskan belgesini göz ardı edebilmektedir. Oysa iskan ya da bir diğer adıyla yapı kullanma izin belgesi, yapının projeye uygun tamamlandığını ve yasal olarak kullanılabildiğini gösteren önemli bir belgedir.
4. Afet Riski Açısından Güvenliğini Sorgulayın
Türkiye bir afet ülkesi. Bu nedenle binanın yaşı, taşıyıcı sistemi, zemin yapısı ve varsa deprem performans raporları mutlaka araştırılmalıdır. Özellikle 1999 öncesi yapılarda daha detaylı inceleme yapılması faydalı olacaktır. Örneğin bir konut satın alacaksanız. Binanın bodrum kat ve zemin katlarını da mümkünse görülmesi çok önemlidir. Söz konusu katlarda kolon ve kirişler gözlemlenmelidir. Özellikle dükkan alanlarında yasal süreçten sonra kesilen kolon uygulamaları sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Öte yandan eski binalarda bodrum katlarda yıllar içerisinde rutubet ya da farklı sebeplerle eskiyen yapı
malzemeleri binanın taşıyıcı sistemine zarar verebilmektedir.
5. Aidat ve Ortak Giderleri Öğrenin
Satın alma kararı verirken sadece konut bedelini değil, aylık aidatları ve olası ortak giderleri dedeğerlendirmek gerekir. Özellikle sosyal donatıları fazla olan sitelerde aidatlar beklenenden yüksek olabilir.
6. Arsa Payını İnceleyin
Kat irtifaklı/ mülkiyetli yapılarda bağımsız bölüme ait arsa payı büyük önem taşır. Özellikle kentsel dönüşüm süreçlerinde hak sahiplerinin elde edeceği haklar arsa payı üzerinden değerlendirildiğinden, arsa payının doğru belirlenmiş olması gerekir.
7. Bölgenin Geleceğini Değerlendirin
Konut satın alırken yalnızca bugünü değil, geleceği de düşünmek gerekir. Ulaşım yatırımları, yeni eğitim kurumları, sağlık tesisleri, ticaret alanları ve kentsel dönüşüm projeleri bölgenin değerini artırabilecek unsurlardır.
8. Profesyonel Destek Alın
Bir konut satın almak sadece emlak ilanlarına bakarak verilecek bir karar değildir. SPK Lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanları ve hukukçulardan alınacak profesyonel destek; olası risklerin önceden görülmesini ve doğru yatırım kararının verilmesini sağlayacaktır.
Sonuç
Konut alımı, sadece bir ev sahibi olma süreci değil aynı zamanda önemli bir yatırım kararıdır. Doğru araştırma yapılmadan verilen kararlar yıllarca sürecek mağduriyetlere neden olabilir. Bu nedenle satın alma öncesinde teknik, hukuki ve ekonomik açıdan kapsamlı bir inceleme yapmak; hem bütçenizi hem de geleceğinizi koruyacaktır.
Duygu Bircan Alaçamlı
KENTSEV Samsun İl Temsilcisi
Alaçamlı& Partners Kentsel Dönüşüm Danışmanlığı Kurucu Ortak
Harita Yüksek Mühendisi
Gayrimenkul Değerleme ve Kentsel Dönüşüm Uzmanı
