Samsun'un master planı yok

Atatürk Kültür Merkezi'nde yapılan tanıtım gecesine AK Parti Samsun Milletvekili Tülay Bakır, Samsun Barosu Başkanı Av. Nejat Anıl, İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı Alican Usta, AK Parti İl Başkanvekili Orhan Tozlu, AK Parti Canik İlçe Başkanı Av. Yılmaz Hocaoğlu, AK Parti Atakum İlçe Başkanı Av. Hüseyin Dereli, sivil toplum örgütü temsilcileri, gazeteciler ve davetliler katıldı.

Galada kitabın tanıtımını yapan Canik Belediye Başkanı Osman Genç, şunları söyleri,

"Samsun'un geleceğine yön verecek olan ticari ve ekonomik hayatının şifrelerini ortaya koyuyoruz. Dünü bilmezsek, yarına şekil vermemiz mümkün değildir. Çünkü biz Samsun'un geleceğinin geçmişinde gizli olduğuna inanıyoruz. Eğer Samsun’u geleceğe taşıyacaksak, bu kitabımız bize bunun şifrelerini veriyor. Bu şehri yönetecek olan, bu şehre yatırım yapmak isteyen herkes Samsun’un geçmişini bilmesi gerekiyor. Kültür ve Tarih Buluşmaları toplantımızı düzenlememizdeki amaç da bu. Tarihini, geçmişini bilmeyen şehirlerin geleceğe sağlıklı ilerlemesi mümkün değildir. Şehirler de tıpkı insanlar gibidir. Şehirlerin de insanlar gibi genleri vardır. Eğer şehirlerin genleriyle oynarsak o şehri yok ederiz. Bir şehir, taş, toprak, çimento ile meydana gelmiyor. Ona insanı katmak gerekiyor, onu değer yargılarımızla şekillendirmek gerekiyor. Şehir, yalnızca insanların oturduğu, çalıştığı, akşam da evine gidip uyuduğu mekan değildir. Şehrin bir kimliği, ruhu, kişiliği, değerleri vardır. Şehir, aynı zamanda içinde yaşadığı insanlara da kimlik sunar. Bu yüzden inşa edeceğimiz şehirler, yeni konutlar, iş yerleri, yaşam alanları, gelecekte yükselteceğimiz Samsun’un temelini oluşturacaktır. Şehrin sahibi tek başına hiç kimse değildir. Şehir herkesindir ve atalarımızın bize bir emanetidir.

GEÇMİŞTE ŞEHİRCİLİK

Peki geçmişte atalarımız nasıl bir şehircilik anlayışına sahipti? Selçuklu ve Osmanlılar zamanında şehirler meydanların etrafında kurulurdu. Çevresinde idari yönetim binası, ibadet yeri bulunan meydanlar etrafında şehirler büyür ve genişlerdi. Biz insanın şehirleştirildiği bir medeniyetten değil, insanın şehri insanlaştırdığı bir medeniyetten geliyoruz. İnsanı soyutlayan değil, insanı yücelten bir şehir hedefliyoruz. Biz şehir anlayışımızın sadece nostalji olarak kalmasını kültürümüze ve medeniyetimize bir haksızlık olduğu inancındayız. İnsan merkezli şehirler inşa etmek zorundayız.

SAMSUN’UN DÜNÜ

Samsun tarihte bir ticaret, kültür-sanat ve siyaset merkezi özelliğine sahip bir şehirdi. Samsun, tarihi İpek Yolu güzergahında bulunan önemli bir ticaret yoluydu. Geçmişi 7 bin yıl öncesine dayanan bu topraklarda Hititler, Frigler, Persler, Romalılar gibi bir çok medeniyet yaşamış. Karadeniz'de Selçukluların kurduğu tek şehir Samsun'dur. M.Ö. 1500 yıllarında Miletli Kolonistler bugünkü kent merkezinin bulunduğu yere Amisos adında antik bir kent kurmuşlardır. 14. yüzyılda Canik Beylerinin yönettiği Samsun ve dolayları, 1413'de Osmanlı yönetimine katılmış, 1427 yılında da Canik adıyla ilk kez haritaya geçmiştir. Samsun, 1910'lu, 1920'li yıllara kadar Diyarbakır'dan, Konya'dan, Eskişehir'den, Malatya'dan, Anadolu'dan malların develerle geldiği ve dışarıya satıldığı bir merkezdir. Yani Samsun Anadolu'nun dışa açılan kapısıdır. İşte bu sebeple Gazi Mustafa Kemal Atatürk kurtuluş mücadelesini başlatmak üzere Samsun'a çıkmıştır. Çünkü, bütün Anadolu'yu dolaşmaktansa, Anadolu illerinin önde gelen, söz sahibi isimleri ile görüşme imkanına burada sahipti. Havza'da kaldığı 14 gün boyunca Anadolu'nun önderleriyle görüşmüş ve kurtuluş mücadelesinin planını yapmış, Anadolu'yu arkasına almıştır. Çünkü Samsun'u arkasına almak, Anadolu'yu arkasına almak demekti.1919 yılında Samsun'da 17 tane konsolosluk bulunuyordu. 1910 yılında Samsun limanının olduğu yerde bulunan iskeleden 7364 gemi Avrupa ve Rusya'ya mal götürmüş. Oysa bugün 2013 yılı ilk 6 ayında Samsun'daki limanlara toplam 1079 gemi demir attı. Bu sayı yıllık en fazla 2500 oluyor. Yine Osmanlı zamanında bulunan üç darphaneden biri Samsun'daydı. Samsun aynı zamanda İstanbul'dan sonra moda merkezi olan tek yerdi. Çünkü burası uluslararası bir şehirdi, İkinci İstanbul'du. Osmanlı zamanında dünyadaki 76 Mevlevihane'den birisi de Samsun'daydı. Yakın tarihe kadar Samsun uluslararası özelliğini korumuştur. Osmanlı'da ilk ikide bulunan Samsun, yakın zamana kadar Türkiye'nin de ilk 5-6 ili arasındaydı. Bağımsız aday Şefik Avni Özüdoğru 1933 yılında bağımsız belediye başkanı seçilmiştir. Bu Samsun’un siyaset merkezi olduğunu gösteriyor. 1950-1960’larda şehirler Devlet yatırımları ile gelişir, büyürdü. Samsun, o dönemlerde yapılan liman, Azot, Bakır, sigara fabrikaları, barajlar gibi bir çok devlet yatırımları sayesinde Türkiye’nin önde gelen illeri arasında yer almaktaydı. 1980’lerde Merhum Turgut Özal, yeni bir dönem başlattı. Özel sektörün önünü açtı. Türkiye’de Kayseri, Gaziantep gibi pek çok şehir uyandı ve özel sektörü şehirlerine çekerek, büyüdü. Ancak Samsun uyanamadı, hala devlet yatırımları gelsin diye bekledi. Samsun 2000’li yıllarda uyandı ama geç kaldı. Diğer şehirlerin gerisinde kaldı.

SAMSUN’UN BUGÜNÜ

Bugüne bakacak olursak, 10 yıl öncesine göre iyi bir durumdayız, ancak maalesef 1933'lerin çok gerisindeyiz. Çünkü 1933’lerde Samsun uluslararası bir şehirdi.
CNBCE – DELOİTTE VE BOĞAZİÇİ TÜRKİYE ŞEHİRLERİ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ARAŞTIRMASINA GÖRE SAMSUN;İLLER ARASI REKABETÇİLİK ENDEKSİNDE 16.YAŞANABİLİR İLLER SIRALAMASINDA 46.SOSYO – EKONOMİK GELİŞMİŞLİKTE 33.SAĞLIKTA 7.EĞİTİMDE 51.GÜVENLİKTE 49.KÜLTÜR/SANATTA 53.KENT HAYATINDA 28. Sırada.İhracata baktığımızda ise durum bu şehre yakışmayacak vaziyettedir. Şehrin 2013 yılının ilk 5 ayında ihracatı ne kadar biliyor musunuz? Sadece 172 milyon 360 bin dolar. İhracatın yüzde 25'ini demir ve çelik oluşturmakta. Yeşilyurt olmasa ihracatımız daha da iç acıtıcı vaziyette. Kişi başına ihracat Samsun'da yaklaşık 400 dolar, Türkiye ortalaması ise 1,900 dolar civarında. Yani Türkiye ortalamasının çok çok altındayız.Buna karşılık, 1 milyar liranın üzerinde ithalat gerçeği var önümüzde. Yani Samsun'un sattığı, aldığından çok daha az. Trabzon ihracatta bizi geride bıraktı.Rize ve Ordu hemen arkamızda. İlk 500 arasında kaç firmamız var? Bir elin parmaklarını geçmiyor. Yalnızca 4 tane. Şehrin ekonomik verileri, Anadolu'nun Avrupa ve Rusya'ya açılan kapısı olan, 4 ulaşım ağına sahip, iki önemli ovası bulunan bir şehre yakışmayacak seviyede. Bugünkü duruma devam edecek olursak, İşsizlikte ön sıralarda olan bir şehirde yaşıyoruz. Samsun işsizlikte 16. Sırada. Şehirleşme oranında da Türkiye ortalamasının altındayız. Türkiye’de şehirleşme oranı yüzde 78’ken, bu oran Samsun’da yüzde 67 seviyesinde. Samsun'un yüzölçümünün yüzde 47’si tarım alanlarından oluşmaktadır. Ancak tarım sanayimiz gelişmemiş ve ihracatımız çok düşük. Yeterli soğuk hava deposu, paketleme tesisimiz yok. Hayvancılıkta ve ormancılık sektöründe gerilerdeyiz. Hala yerleşik alanı belli olmayan köylerimiz var. Tarımla, sanayiyle, yeşille barışık bir planlama yapmalıyız. Ancak bu şehrin bir Master Planı yok.

İLÇELERİN EN BÜYÜK SORUNU ULAŞIM

Şehrimizde maalesef ulaşım sıkıntısı yaşanıyor. İlçeler ile şehir merkezi bağlantısı kopuk. İlçelerimizde üretilen ürünleri liman ve havaalanıyla buluşturmalıyız. Limanla Anadolu arasında ulaşım anlamında demiryolu ve karayolu bağlantıları maalesef 21. yüzyıla göre çok zayıf. Yine kargo taşımacılığı bakımından da, iki tarafı ovalarla çevrili Samsun istenilen düzeyde değil. Bunları hafızamızın bir köşesinde tutarak, “yarın nasıl bir Samsun olmalıdır” sorusuna geçmeden önce, dünyadaki ve ülkemizdeki ekonomik gelişmelere ve bu gelişmelerin Samsun’a sunduğu fırsatlara dikkatinizi çekmek istiyorum.

SAMSUN’UN YARINI

Bütün bunlara ve bu şehrin geçmişine baktığımızda biz nasıl bir Samsun hayal ediyoruz?Vizyonumuz, hayallerin gerçeğe dönüştüğü, standartlar üstü bir dünya şehri Samsun.Bize göre Samsun, Anadolu'nun bütün illerinin ticaret odalarının ofislerinin bulunacağı, * Tarihi dokusu korunmuş, tarihle bugünün yarına birlikte taşındığı, büyük yatırımcıların tercih ettiği, * Bütün ilçelerinin eşit oranda geliştiği, Uluslararası marka bir şehir ve yeniden Anadolu'nun ticaret başkenti olmalıdır. Dünya bir hedef koymuş; 2050. Türkiye uyumamış, ülkemiz de bir hedef koymuş; 2023. Ama Samsun uyuyor. Hala hedefi yok. Ancak biz 3 yıl önce bir hedef ortaya koyduk. Samsun’un hedefi 2019’dur dedik. Biz yeni bir hedef söylüyoruz, 2099. Osmanlı İmparatorluğu 1299'da kuruldu. Yani Osmanlı'nın kuruluşunun 800. kuruluş yıldönümü. Yani yakın vadede, orta vadede ve uzun vadede hedefler. Biliyoruz ki, rotası belli olmayan gemiye hiçbir rüzgar yardım edemez.

2019 GENÇ HEDEF, İKİ MAVİ ARASINDA SAMSUN

Yeni dünyada ULAŞIM VE LOJİSTİK ön plana çıkıyor. Dünyada lojistik sektörü 6 trilyon doların üzerinde bir pazar oluşturdu. 2015 yılında ise 10-12 trilyon dolarlık bir hacme ulaşacağı tahmin ediliyor. Dünyada yaşanan krizden en çok hızlı çıkan sektör ise lojistik oldu. Türkiye’de ise yaklaşık 70 milyar dolarlık bir lojistik pazarı var. 2015 yılında ise bu oranın 120-150 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor. Oysa Samsun’un lojistik payı sıfır. Üretim ve tüketim merkezleri ile yani liman ve ard bölgeler arası ilişkileri kurmamız gerekiyor.

AKTARMA LİMANI

Amasya, Tokat ve Yozgat’ta bulunan Organize Sanayi Bölgeleri, Samsun Limanını kullanmaktadır. Liman altyapısının geliştirilmesi ve ulaşım bağlantılarının güçlendirilmesi ile Liman, tüm Anadolu’ya hizmet veren, Türkiye’nin Kuzey bağlantısında kritik bir nokta görevini üstlenen bir yapıya bürünmelidir. Bu bilgiler ışığında, Lojistik amaçlı liman kapasitesi Tekkeköy bölgesinde sağlanmalıdır. Limanın karayolu ve demiryolu bağlantıları da güçlendirilmelidir. Samsun Organize Sanayi Bölgesi'nin toplam alanı 1 milyon 600 bin metrekare. Bir tarafında havaalanı, diğer tarafta demiryolu lojistik alanı olması nedeniyle büyümeye müsait değil. Oysa Gaziantep OSB 46 milyon metrekare ve genişlemeye müsait. Antep 5. OSB'yi açtı. Çorum OSB arazisi Samsun'dan üç kat büyük.Bizim mevcut Organize Sanayi Bölgesi'ni büyütmemiz gerekiyor.

VİZYONER PROJELER

Tüm bunların ışığında sizlere Samsun için uzun süredir İstanbul’da 6 kişilik ekiple 4-5 yıldır üzerinde çalıştığımız ve hazırladığımız projeleri anlatmak istiyorum. Eğer gelecekte görmek istediğiniz, hayal ettiğimiz Samsun'un merkezini şimdiden planlamazsak, ilçelere de bir şey yapmamız veya geliştirmemiz mümkün değil. Bu çağda artık tek adam dönemi bitmiştir. Şehirler ortak akıl ve birlikte yönetimle geleceğe taşınır. Yani vizyoner projeler, vizyoner liderlik ve topyekün toplumsal hareket şehrin gelişimi için ana üç ana unsurdur. Bu hedef doğrultusunda Samsun’un iki şeye ihtiyacı var. Birincisi plan, ikincisi ise güven. Bu şehrin bir Kullanma Kılavuzu olmalıdır. Bunu yaptığınız takdirde şehrin sorununun yüzde 80'ini çözmüşsünüz demektir. Güven ise, asayiş güvenliğinin yanısıra bu şehir yatırımcılara da güven vermelidir. Karadeniz illerini Samsun'un ilçeleri olarak düşünmeliyiz. Ondan sonra bu şehrin hinterlandına bakmak lazım. Tabi bir planlama yaparken, yerelle evrenselin, dün ile bugünün kucaklaşması gerekiyor. Bütün bunları göz önünde bulundurduğumuzda acaba Samsun'u geleceğe nasıl taşıyabiliriz, yeniden uluslararası bir şehir olmak için neler yapılabilir?

ASL-I SAMSUN

Geleceğin Samsun'unu kurarken asıl Samsun'u unutmamız ve ihmal etmemiz mümkün değil. Bedestan ve Saathane bölgesi ile ilgili olarak tarihi gün yüzüne çıkaracak, ancak limanla bağlantılı olacak şekilde, yani tarih ile ticaretin yan yana olacağı Asl-ı Samsun projemiz var. Biliyorsunuz İstanbul'da bir Laleli var. Ancak Samsun'un en büyük eksikliği bir Laleli'sinin olmaması. Bugün Laleli’de ticaret hacmi 15 milyar dolar. Biz bunun 5 milyar dolarına talibiz. Şehir olarak bu potansiyelimiz fazlasıyla var. Ulaşım açısından Samsun, İstanbul'a oranla daha avantajlı. Rusya'dan gelecek bir insan akşam gemiye binse sabah burada, gündüz işini görüp akşam tekrar Rusya'ya dönebiliyor. Mesela Samsun’un Sochi’ye uzaklığı 380 km. Ancak İstanbul’dan aynı limana gitmek için 932 km yol katetmeniz gerekiyor. Yine Samsun- Novorossiysk arası 400 km., İstanbul-Novorossiysk arası ise 829 km. Samsun Yalta arası 399 km, oysa İstanbul’dan Yalta’ya gitmek isteyen birisi 576 km yol yapmak zorunda. Samsun Anadolu’nun önemli illerine de daha yakın. Yine Samsun'un Diyarbakır'a uzaklığı 818 kilometreyken, İstanbul'un mesafesi 1363 kilometre. Samsun Sivas'a 338 km, İstanbul 891 km. uzaklıkta. Samsun, Malatya arası 585 kilometre, İstanbul 1112 kilometre mesafede. Samsun, Ankara, Kayseri, Erzurum, Gaziantep ve Van illerine de İstanbul'dan çok daha yakın. Siz olsanız bu gerçek ışığında İstanbul’a mı gidersiniz, yoksa istediklerinizi size sunan Samsun’u mu tercih edersiniz. İşte elimizde hem tarih kokan, hem de 1000 yıllık bir ticari tecrübesi olan bulunmaz bir yerimiz var. Burayı tıpkı Alaçatı'da olduğu gibi restore ederek 7 gün 24 saat açık bir yer haline getirebiliriz  . İnsanların gemilerle geleceği, alışverişini yapacağı bir mekan.

ŞEHR-İ SAMSUN

Vizyonel projelerimizden birisi de Şehr-i Samsun. Yani Samsun’un yeni merkez projesi. Az önce sizlere Samsun'un eskiden uluslararası bir ticaret şehri olduğundan bahsettim. Konsoloslukların olduğu, Anadolu'nun hemen hemen bütün illerinden ticaret ofislerinin bulunduğu bir Samsun'u bugün yeniden oluşturmak istiyoruz. Bizim Eski Sanayi-Gülsan Sanayi, Stadyum ve Doğu Park alanımız var. Toplam 1150 dönüm, yani 1 milyon 150 bin metrekarelik bir alan. Gelecekteki Samsun için en uygun yer burası. Biz konuşmamın başında da bahsettiğim gibi şehirlerin ruhu olduğuna inanıyoruz. Bizim atalarımız bir şehri kurarken önce meydanı, yanına camiyi ve yönetim binalarını kurar, şehir meydanın etrafında gelişirdi. Biz de Şehr-i Samsun’da 100 dönümlük bir meydan planlıyoruz. Cumhuriyet Meydanı’nın sadece 6 dönüm olduğunu göz önünde bulundurmanızı istiyorum. Burada Mert Irmağı’ndan ayıracağımız ve denizi şehrin içerisinde hissettirecek bir kanal ile sadece 5 adet bina olacak. Trafiğin tamamen yer altında olduğu, hem dünden izler taşıyan hem de 21. Yüzyıla uygun bir şehir. Anadolu’nun bütün illerinin ticaret ofisleri burada olacak.

YENİ SAMSUN

Biz bu projeyi yaparken, yeni bir Samsun’a da ihtiyaç olacak. Çünkü bu projenin gerçekleşmesiyle birlikte yeni ihtiyaçlar ortaya çıkacak. Şehrin 19 Mayıs’tan Tekkeköy’e kadar olan arka kısmında, altyapının büyük kanallarla yerin altında olduğu yeni bir şehir planlıyoruz.

VADİLER PROJESİ

Bu projelerle birlikte insanlar zenginleşecek, insanlar zenginleşince lüks yaşam yerlerine ihtiyaç duyulacak. Bunun için de Vadiler Projemiz var. Samsun’da bu zamana kadar ihmal edilen vadilerimizde milyon liralık villaların olduğu, yeşille, mavinin buluştuğu düşük yoğunluklu, yüksek kaliteli konutlar oluşturacağız.

SAHİL PROJESİ

Bakın Samsun’un çok uzun bir sahil şeridi var. Bunu mutlaka turizme kazandırmalıyız. Sahilimizi de yap-işlet-devam et yöntemiyle tek kuruş harcamadan turizme açmalıyız. Eğer bu projeler olmazsa Alaçam’ın, Bafra’nın, Çarşamba’nın, Terme’nin, Vezirköprü’nün, Havza’nın Ladik’in de gelişmesi mümkün değildir. Çünkü Samsun'un çekeceği insan, Bafra’ya yatırım yapacaktır, Havza’nın termal tesislerine gelecektir. Ancak bunlar elbette tek başına yeterli değil. Bunların yanında ilçelerimizi şehir merkezine ve liman ile havaalanına bağlamalıyız. Bafra’daki Ahmet Amca, pazarcılık yapan Ayşe Teyze Samsun’a en kolay şekilde ulaşmalıdır. Vezirköprü’de üretilen ürünler en hızlı, en güvenilir ve en ucuz şekilde Samsun limanına ve havaalanına ulaşabilmelidir.
Eğer bir şehir gelişecekse, değişimin içine kültürü, aileyi, ahlakı da koymalıyız. Aile yapımızı mutlaka korumalıyız. Çünkü bozuk bir toplumda ne kadar yollar, binalar da yapsanız da hiç bir önemi yoktur. Bakın Samsun'da hızlı bir şekilde ahlaki erozyon yaşanıyor. Acı ama gerçek, bu gerçeğe duyarsız kalırsak, geleceğimizden söz etmemiz mümkün değil. Samsun’un yüzde 85’i muhafazakar görüşlü. Ancak boşanma oranında Samsun Türkiye 3.'sü. Ahlaki erozyonda ikinciyiz. Bu bakımdan ailelerimiz ve ahlaki değerlerimiz mutlaka öncelikli olmalıdır. Bizim bir hedefimiz var, o da mutlu toplum, mutlu şehir. Bize göre bu şehirde yaşama kararı veren herkes Samsunludur. Samsun'da değişimi birlikte sağlayabiliriz"