İrili ufaklı çok sayıda gölü, sazlık alanları, ender su basar çayırları, 12 bin hektarı bulan sulak alanları ve barındırdığı canlı türleriyle Türkiyenin önemli doğal sitemlerinden biri olan Kızılırmak Deltası'nda toplam 2200 hektar Ramsar sit alanı bulunmakta. Kış döneminde 100 bin dolayında su kuşu delta kışı geçirmikte.
Yıllardır süregelen çalışmalar çerçevesinde Kızılırmak Deltasında 323 kuş türü saptanmıştır. Bu sayı Türkiye kuşlarının yüzde 70i olup Türkiyede Göksu Deltasından sonra (332 tür) bir alanda tespit edilmiş en yüksek kuş türü sayısıdır.
Kızılırmak Deltasında üreyen kuş türü sayıları diğer deltalarla karşılaştırılacak olursa İç Anadolu Bölgesinde bulunan ve daha büyük bir alana sahip Sultan Sazlığında üreyen tür sayısı Dijksen ve Kasparek (1985)e göre 136 olup neredeyse Kızılırmak Deltası ile aynıdır.
1989 yılında, Göksu Deltasında yapılan üreyen kuş tespitinde 59 türün kesin ürediği, 17 türün ise şüpheli olduğu belirlenmiştir. Kızılırmak Deltası, Ramsar ve ÖKA statüsüne sahip olup alanda yaklaşık 121 kuş türünün kesin ürediği, 19 türün ise ürüyor olabileceği tespit edilmiştir.
Bir çok tipik sulak saha türünün varlığı ve sayısı Kızılırmak Deltasının önemine işaret etmektedir. Üreyen kuşlardan, tepeli pelikan altı çift (Pelecanus, crisbus), balaban 200 -250 ( Botaurus stellaris), büyük ak balıkçıl 11 15 (Egratta alba), küçük ak balıkçıl 230f (Egratta garzetta), erguvani balıkçıl 475-500 (Ardea purpurea), kara leylek 30-35 (Ciconia nigra), leylek 125-130 (Ciconia ciconia), kaşıkçı 76 ( Platalea leucorodia) ve turna 40 50 ( Grus grus) gibi büyük kuşlar alanda üremektedir. Sazlıkta üreyen türlerden saz delicesi 250-275 üreyen çift ( Circus aeruginosus), su kılavuzu 500 -700 (Rallus aquaticus), sakarmeke 500 1.000 (Fulica atra), bataklık kamışçısını 500 700 ( Locustella luscinoides), bıyıklı kamışçın 1.000 1500 ( Acrocephalus melenopogon), saz kamışcını 500 750 ( Acrocephalus scirpaceus), büyük kamışcın 275 325 ( Acrocephalus arundinaceus) ve bataklık kiraz kuşu 800 1200 ( Emberiza schoenicus)da alanın önemini vurgular. Nadir bir tür olan dikkuyruk (Oxyura leucocephala) üreme sezonu sıfrasında alanda gözlenmekte ancak ürediği saptanamamıştır. Geleriç Ormanı, Passeriformes takımının bir çok üyesi ( yaklaşık 35 tür) için ideal üreme alanı oluşturmaktadır.
Delta, aynı zamanda kışlayan su kuşları içinde uluslar arası bir öneme sahiptir. 1999, 2002 ve 2005 yılında yapılan Kış Ortası Su Kuşu Sayım verilerine göre sırayla bir günde 99 396, 23 745 ve 182 456 birey sayılmıştır. 2005 yılı sayımında en çok sakarmeke (Fulica atra, 57 186), yeşilbaş (Anas crecca, 30.000) sayılmıştır.
Kızılırmak deltası, göç sırasında Karadenizi doğrudan aşan kuş türleri için hayati önem taşımaktadır. Karadenizi direkt olarak aşan göçmen kuşların uçuş hazırlığı ve uçuş sonrası dinlenebildikleri, beslenebildikleri ve korunabildikleri tek alandır. İlkbaharda Karadenizi geçmek üzere uzun bir yolculuğun hazırlığını yaptıfkları, sonbahar göçlerinde ise Karadenizi aşan kuş türlerinin Karadeniz kıyısında sığınabilecekleri en önemli sulak alandır. Bu nedenle, özelliklef göç sırasında pek çok kuş türü için deltanın varlığı hayati önem taşımaktadır ve göç sırasında büyük sayılara ulaşmaktadır.
Mart sonu Nisan başında, büyük miktarda martı (Larus minutus, 50.000 civarında) sürüleri deltada birkaç gün konaklamaktadır. Nisan ve Mayıs aylarında kırlangıçlar (Hirundo rustica, 50.000 75.000) ve kum kırlangıçları (Riperia riperia, 100.000) sayıca en fazla geçen göçmen türleridir. Bu kuşlar deltayı sadece yakıt ikmali için değil aynı zamanda gece tünemek içinde kullanmaktadırlar.
Örtücüler dahil olmak üzere deltadan geçen kuşlarının sayısı birkaç milyonu bulmaktadır.
