Vali Hüseyin Aksoy, Valilik Toplantı Salonu'nda, Valilik öncülüğünde başlatılan ve Türkiye geneline rol model olabilecek 'Samsun Engelli Veri Tabanı Projesi' yle ilgili istatistiki verileri açıkladı.
Valilik öncülüğünde 10 kurumun desteğiyle başlatılan ve iki yıl süren çalışmanın ardından elde edilen verilerin istatistiki bilgilerini, tek tek slayt gösterimi eşliğinde açıklayan Vali Hüseyin Aksoy, kent genelinde yapılan çalışmalarda yaklaşık 300 personel ile 134 bin engellinin kaydının yapıldığını vurguladı.
Vali Aksoy yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi,
"Samsun "Engelli Veri Tabanı Projesi"nin, Türkiyede bu anlamda yürütülen en önemli çalışmalardan birisidir. Dünya Sağlık
Örgütünün 2011 raporu 2012 yılı Şubat ayında gerçekleştirildi. Burada dünyadaki engelli oranı yüzde 15 olarak ifade edildi. Yani yaşayan nüfusun %15inin engelli olduğu anlaşılmıştır. Ülkemize baktığımızda engelli vatandaşlarımıza yönelik olarak en son resmi veriler, Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2002 yılında yaptığı çalışmadır. Bu çalışmaya baktığımızda 2002 yılındaki engelli çalışmasına göre ülkemizde engellilik oranı %12.3 olarak tespit edilmiş, bunun %2.6sını ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ile zihinsel engelliler, %9.7sini de süreğen yani kronik hastalıklar oluşturduğu ortaya çıkmıştır.
İlimizdeki engellilere ait istatistiki bilgilere ulaşmak amacıyla Samsun Engelli Veri Tabanını oluşturma çalışmalarına, 04.01.2011 tarihinde başladık. Bu projeyi, Valiliğimiz koordinesinde bir çok kurum ve kuruluşun işbirliği ile yaptık. Bunlar özellikle İl Sağlık Müdürlüğü, İl Halk Sağlığı Müdürlüğü, Samsun Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği, Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü, İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Güvenlik Kurumu, İŞ-KUR ve Samsun Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı gibi bir çok kurum ve kuruluşumuzun bu çalışmalarımızda bizlere desteği oldu.
Bu projemizin temel amacı; Engelli bireylerin engel nedenlerinin tespitinin yapılarak bu bireylere sunulan koruyucu-önleyici ve destekleyici sağlık hizmetlerinin geliştirilmesini ve yaşam kalitesinin artırılmasına katkı sağlamak, yaşayan engelli bireylerin sağlık, eğitim ve sosyo-demografik durumlarını tespit etmek, elde edilen bu bilgilerin Engelli Veri Tabanına aktarılarak engelli bireylere ait güncel veri bankasını oluşturmaktır.
Oluşturulan Engelli Veri Tabanı aracılığıyla engellilerin takibinin yapılarak başta sağlık olmak üzere sosyal hizmetler, eğitim, istihdam, spor ve diğer alanlarda kamu kurumları ve diğer kurumlar tarafından sunulan hizmetlerin hızlı ve etkin verilmesini sağlamak, böylece engelli bireylere sunulan koruyucu-önleyici ve destekleyici hizmetlerin geliştirilmesi yoluyla engellilerin yaşam kalitesinin artırılmasına destek sağlamaktır.
Bunu yaparken nasıl bir yol haritası izlediğimizle ilgili bilgileri de sizlerle paylaşmak istiyorum. Özellikle kamu kurumlarının
temsilcileriyle toplantılar düzenledik. Bir yol haritası belirledik. Daha sonra ne tür verilerin toplanacağına karar verdik. Bir bilgi formu oluşturduk. Öncelikle veri tabanı oluşturulması sağlandı ve bu amaçla bir otomasyon programı ve sunucu alınarak İl Sağlık Müdürlüğüne teslim edildi. Samsunevt.gov.tr adlı bir web sitesi kuruldu. Bu Web sitesi üzerinden bu çalışmalar yürütülmeye başlandı.
İlgili kişi ve kurumlarla çeşitli toplantılar yapıldı. Sonrasında Özürlüler Daire Başkanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığımızın içinde bir birim haline getirildi. Samsunda yaşayan Engellilere ilişkin veriler alındı. Toplam olarak orada kayıtlı bulunan 20 bin 700 veri temin edildi. Daha sonrasında ilgili kurumların ellerindeki veriler bu sisteme aktarıldı. 2011 yılı sonuna baktığımızda, bir yıllık süreç içerisinde yaklaşık 40 bin kişiye ait verileri biz bu sisteme dahil ettik. 2012 yılında bu çalışmalara yine devam ettik. Bunu desteklemek amacıyla ÖDES programı kapsamı içerisinde bakanlıktan proje sunduk ve kaynak aldık. Aldığımız bu kaynak ile 10 anketör ve 3 araç kiralanarak 4 ay boyunca çalıştırıldı. Engelli Veri tabanı oluşturulmak üzere Web tabanlı otomasyon sistemi kuruldu. Yine kişiler ile ilgili engelli veri tabanı oluşturulmasıyla ilgili çalışmalarımızı ortaya koyduk.
Bu çalışmaları yaparken alanda faaliyette bulunacak olan anketörlerin eğitimleri yaptırıldı. Sahaya inildi ve alanda çalışmalar gerçekleştirildi. Birçok arkadaşımız bu çalışmalarda görev aldı. Yaklaşık olarak 300 civarında arkadaşımız bu çalışmanın içerisinde farklı meslek gruplarında ebe-hemşire, sağlık memuru, doktor, istatistikçi, sosyal çalışmacı ve anketör olarak görev aldı.
Engelli Veri Tabanına birçok arkadaşımız veri girişi gerçekleştirdi. Bu çalışmalardan sonra 10 Mayıs tarihi itibariyle engelli veri tabanına girdiğimiz istatistiki durumları sizlerle paylaşmak istiyorum. Samsunda TUİK verilerine göre bizim toplam nüfusumuz 1 milyon 251 bin 722dir. Olması gereken engelli veri sayımız bu kapsamda %12.3 olduğunu varsayarsak, 153 bin 962 engellimizin olması gerektiğini öngörüyoruz. Şu ana kadar tespit ettiğimiz engelli sayımız da 135 bin 346dır. Samsunun nüfusunun %12.3nü genel değerlendirme kapsamında engelli olduğu öngörüsünü ortaya koyarsak, şu anda bizim engelli veri tabanına girmiş olduğumuz oran %87.9 yani yaklaşık olarak %12lik daha, genel değerlendirmede yapmamız gereken, çalışmamız gereken bir bölüm olduğunu görüyoruz. Bunlar tahmindir. Gerçek rakamlar bunun üstünde de olabilir, altında da olabilir.
Engelli Veri Tabanı sonuçlarına baktığımızda 10 Mayıs 2013 tarihi itibariyle tespit edilen engelli oranı Samsun olarak %12.58dir. Bunun %3.66sını ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ile zihinsel engelliler oluşturmaktadır. %8.92sinin de süreğen (kronik hastalıklar) olduğu görülmektedir. İl geneline engellilerin cinsiyet ve engellilik durumlarına baktığımızda 157 bin 525 engellimizin olduğunu görüyoruz. Buradaki rakamın fazlalığı bir kişide birden fazla engellilik olmasından kaynaklanmaktadır. Bu sıralamaya genel olarak baktığımızda süreğen hastalıklardan sonra ortopedik, zihinsel, görme, işitme, ruhsal ve duygusal, dil ve konuşma ve zihinsel down hastalıklar olarak takip etmektedir.
Cinsiyet bakımından ilimizin engellilik durumuna baktığımızda, yaklaşık olarak %59 kadınlarımız, %41 erkekler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu da ilimiz genelinde daha fazla engellilik durumu sayımızın kadınlarımızda daha fazla olduğu sonucunu ortaya koymaktadır.
İlçelere göre tespit edilen engellilik ve ilçe nüfusu oranlarına baktığımızda, özellikle görmede en yoğun olan ilçemiz Havza ve Vezirköprü, işitmede Alaçam, dil ve konuşmada Havza, ortopedi ve zihinselde Ladik, duygusal-ruhsal anlamda 19 Mayıs, süreğen hastalıklarda da Yakakent olarak karşımıza çıkmaktadır. İlkadım ilçemizde veri toplamada yaklaşık %50 civarındayız. Bu verileri önümüzdeki süreç içerisinde tamamladığımızda Samsundaki verilerimizin sağlıklı şekilde olduğu sonucunu ortaya koymuş olacağız.
Yaş grupları ve cinsiyetlere baktığımızda engellilikte özellikle 55-65 yaş grubu en yüksek yaş grubu olarak karşımıza çıkmaktadır. Yaş ve engel gruplarına göre dağılımına baktığımızda görmede 80-85 yaş arası, işitmede yine aynı yaş grubu, dil ve konuşmada özellikle 10-15 yaş arası, ortopedide yine 80-85 yaş arası, zihinsel de 10-15 yaş arası, ruhsal ve duygusal oranlara baktığımızda 40-50 yaş arası, down sendromlulara baktığımızda 10-15 yaş arası, süreğen hastalıklara baktığımızda 55-65 yaş grupları arasının en yüksek olduğunu görüyoruz.
Bu vatandaşlarımızdan Aile ve Sosysal Politikalar Bakanlığı'ndan Evde Bakım Ücreti alanların sayısı 10 bin 246dır. Evde Bakım Hizmeti alanlar 1.177dir. Evde Sağlık Hizmeti alanlar 858dir. Sağlık Kurulu Raporu olanlar da 38 bin 074 kişidir.
Kronik hastalıklara baktığımızda Samsun'da en yüksek kronik hastalık hipertansiyon 42 bin 335 kişi, diyabet 14 bin 550 kişi ve astım 8 bin 680 kişi gibi değişik oranlarda devam ediyor. Bu projeyle biz, engellilerin eğitilebilir ve öğretilebilir olanları varsa bunları belirlemek ve onlara Milli Eğitim Müdürlüğünden eğitimlerini sağlayacak imkanı sunmayı da amaçlıyoruz. Engelli spor kulüpleri aracılığıyla spor yapmalarına yardımcı olmak, özellikle engelli vatandaşlarımıza devletin tanıdığı bir takım haklar var. Bazıları bunlardan haberdar değil, bilmiyorlar. Eğer bu engelli vatandaşlarımıza devletin tanıdığı imkanlardan yararlanmama durumu söz konusuysa bunları tespit etmek, bunlardan bu insanlarımızın, bu imkanlardan yararlanmalarını sağlamak. Engelli vatandaşlarımızın istihdamlarına yardımcı olmak. İŞKUR Müdürlüğümüzle iş birliği içerisinde engelli vatandaşlarımızın istihdam edilmelerini sağlamak adına bu çalışmalarımızı ortaya koymaktır. Engellilerimize sosyal ve kültürel kurslar vermek. Sağlık raporu olmayanlar varsa bunları tespit etmek ve bunlara sağlık
raporu almak. Sosyal ve psikolojik desteğe ihtiyacı olanları tespit edip bu ihtiyaçlarını karşılamak. Engelliliğiyle ilgili eğer bir cihaza, bir aparata ihtiyacı varsa bunlar almak ve onlara ulaştırmak.
En önemlisi ilimiz ile ilgili yapmış olduğumuz çalışmalarda gerek kronik hastalıklarda, gerekse engellilik durumlarında belirli bir ilçemizde, bölgemizde yoğunlaşmalar varsa bu yoğunlaşmaların nedenlerini araştırmak ve bununla ilgili önleyici tedbirler alabilmektir. Bu konuyla Ondokuz Mayıs Üniversitemiz ile iş birliği içerisinde böyle tespitlerimiz varsa bunlar üzerinde ayrıntılı bir şekilde çalışıp, değerlendirmemizi yapacağız.
Buradaki temel amacımız engellilerin sorunlarını bilerek, onlarla ilgili çözümler üretmek, onların çeşitli alanlarda ihtiyaç duydugu alanlarda onlara yardımcı olabilmek, onlarla ilgili sağlıklı karar verebilmek için onların sayılarını net olarak, doğru olarak bilmek durumunda olduğumuzu ifade ediyorum. Bu Engelli Veri Tabanı Projemiz Türkiyenin örnek projelerinden birisidir diye değerlendiriyorum. Bu projenin bu noktaya gelmesinde bir çok kişi ve kurumun emeği var, emeği geçen bütün arkadaşlarıma teşekkür ediyorum"
