Ahşap camiler tarihe tanıklık ediyor

SAMSUN HABER - Samsun tarih boyunca Anadolu’daki medeniyetlerde her zaman çok önemli bir yere sahip olmuştur. İslamiyetle birlikte Anadolu’nun dört bir köşesine camiler ve mescitler inşa edilmeye başlandı. Samsun’da da Anadolu Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında bir çok ahşap cami inşa edildi. 1996-2012 yılları arasında bu ahşap camilerden günümüze kadar ayakta kalan 120 cami tespit edildi ve 107 tanesi tescil edildi. Diğer 13 caminin bazıları tescile gerek duyulmadı bazıları ise doğal nedenlerden yıkıldı.

Samsun’daki tarih kokan, asırlardır ayakta duran camilerin hemen hemen hepsi çivi kullanılmadan inşa edilmeleri ile ünlü camilerdir. 

Ahşap camiler bakımından oldukça zengin olan Samsun’da, ahşap cami yapma geleneği yaklaşık 800 yıllık bir geçmişe dayanıyor. Bu camilerde ülkemizin pek çok yerinde görülen ahşap tabanlı veya ahşap sütunlu camilerden farklı olarak tamamen ahşap malzeme kullanıyor.

Ahşap camiler yontulmamış veya kereste haline getirilmiş uzun ahşap öğelerin çivi kullanılmaksızın kurt boğazı geçmelerle çantı tekniği ile inşa ediliyor. 

TÜRKİYE´NİN EN ESKİ AHŞAP CAMİSİ GÖĞCELİ CAMİ:

Göğceli Cami erken dönem Samsun ahşap camilerinin en erken temsilcisi olan Selçuk dönemi eseri olarak Çarşamba İlçesi’nin 3 km kadar doğusundaki Has Bahçe Mahallesi’ndeki Gökçeli Mezarlığı’nda bulunuyor. Bugün halk arasında Gökçeli ve Mezarlık Cami adlarıyla biliniyor. Ahşap bir yapı için hatırı sayılır bir büyüklükte olan caminin bulunulduğu mezarlık, geniş bir düzlükte yer alıyor. Amerikalı bilim adamı P. I. Kuniholm, yapıdan aldığı ahşap numuneler üzerindeki testleri sonucunda caminin 1206'da inşa edildiğini, önündeki revakın 1335 yılında eklenmiş veya onarıldığını kaydetmiştir. Cami 2007 yılında kapsamlı bir restorasyon geçirdi. Çatı bütünüyle aktarılarak, orijinal ifadeye yakın esaslı bir tamirat yapıldı.
 

Ayşe Kuşçu Kaya